Overstappen van 'terugleveren' naar 'slimme zelfconsumptie'
Zonnepanelen en de thuisbatterij: wat is nu écht het rendement?
De dynamiek rondom zonnepanelen is flink veranderd. Waar we voorheen blindelings zoveel mogelijk stroom terugleverden aan het net, kijken we nu naar een heel ander landschap. We hebben dit jaar nog te maken met de salderingsregeling, maar energieleveranciers rekenen inmiddels terugleveringskosten. En volgend jaar? Dan gaat de salderingsregeling definitief op de schop, waardoor de toekomst van de energiemarkt onvoorspelbaar wordt. Onze energiemaatschappij gaat vanaf 2027 maar liefst netto €0,05945 per teruggeleverde kWh uitbetalen. En als u stroom inkoopt (al dan niet overdag zelf opgewekt) dan betaalt u iets van €0,26 per kWh...
Hoe haalt u in deze veranderende wereld nog het maximale rendement uit uw panelen?
Een overstap van 'terugleveren' naar 'slimme zelfconsumptie' is wellicht voor u financieel aantrekkelijker.
Met de huidige terugleverboetes is stroom terugleveren op piekmomenten vaak een verliesgevende business geworden. Het doel is nu om de stroom die u opwekt, ook direct zélf te verbruiken. Maar ja, de zon schijnt nu eenmaal het hardst wanneer u vaak niet thuis bent.
Hier komt de thuisbatterij in beeld. In plaats van uw overtollige stroom gratis (of tegen betaling van een boete) naar het net te sturen, slaat u het op voor de avonduren. Uw rendement zit hem dus niet meer in een vergoeding van de energieleverancier, maar in het vermijden van dure inkopen én het ontwijken van terugleverkosten.
Rendement door slimme automatisering: een thuisbatterij is een geweldige buffer, maar het échte rendement van de toekomst zit in intelligent beheer. Als de batterij vol is en de zon blijft schijnen, loopt u immers alsnog tegen die terugleverkosten aan.
De slimme oplossing: door gebruik te maken van een regeling die uw omvormers automatisch terugschroeft zodra uw batterij vol is en uw eigen verbruik laag is, voorkomt u dat u overtollige stroom het net op duwt. Zo beperkt u de 'boetes' tot een absoluut minimum.
Wat brengt de toekomst? Hoewel de regels volgend jaar veranderen en niemand precies weet hoe de markt zich gaat vormen, is één ding zeker: onafhankelijkheid wordt goud waard. Wie nu al investeert in de combinatie van zonnepanelen, een thuisbatterij en slimme software (zoals het dynamisch managen van de omvormers), is optimaal voorbereid op een rendabele toekomst zonder salderingsregeling. 
Om een idee te geven hoe u dit in uw eigen situatie zou kunnen aanpakken, vindt u hieronder een beschrijving van een operationele installatie. Deze bestaat uit een Zendure SolarFlow 2400 AC+ thuisbatterij en twee SolarEdge omvormers, aangestuurd via een slimme cascade-regeling in Home Assistant (beschikbaar als P1-regeling én als snellere Shelly-regeling).
Hardware en Integratie overzicht:
⚡ Elektrische installatie
3-Fase aansluiting verdeling: de twee omvormers en de thuisbatterij zitten elk op een aparte fase. De Zendure thuisbatterij stekker is 'dedicated' aangesloten op een veilig stopcontact met een aparte stroomkabel en een eigen aardlekautomaat. Het systeem is volledig aangelegd conform de NEN 1010, waarbij specifiek rekening is gehouden met de DC-lekstroombeveiliging (type B) en de selectiviteit van de SolarEdge omvormers ten opzichte van de hoofdaansluiting.
⚡ SolarEdge omvormers & opwekking
SolarEdge SE6000: de primaire 1-fase omvormer die verantwoordelijk is voor het grootste deel van de zonne-energieopwekking (middagzon). Deze omvormer wordt in de cascade als eerste dynamisch geknepen bij een stroomoverschot, tot een veilige ondergrens van 10% om online te blijven.
SolarEdge SE3500H: de secundaire 1-fase omvormer in het systeem (ochtendzon). Zodra de SE6000 op zijn minimum staat en er nóg stroom over is, wordt ook deze omvormer in de cascade actief meegeknepen richting 0% om het totale overschot strak te reguleren.
🔋 Opslag & energiemeting
Zendure SolarFlow 2400 AC+: het thuisbatterij-systeem dat overtollige zonne-energie opslaat. De regeling start automatisch zodra deze accu de 95% bereikt, zodat er voldoende ruimte overblijft voor geoptimaleerd druppelladen.
P1-meter (slimme meter): deze meter vormt de directe basis voor de *P1-regeling*. Hij detecteert realtime wanneer het huis stroom naar het net exporteert, waarna de automatisering de omvormers met een procentuele schatting terugregelt.
3x Shelly Pro EM50: deze nauwkeurige inductieklemmen meten het pure, actuele vermogen (Watt) van beide omvormers en de accu. In de *Shelly-regeling* vormt deze realtime data de directe basis voor de rekenlogica. Omdat het systeem de exacte opwekking weet, berekent de formule bij wisselend bewolkt weer direct de juiste knijpstap naar de nul-lijn, zonder dat er meerdere regelcycli nodig zijn.
🌐 Communicatie & besturing
Waveshare RS485 naar Ethernet interface: de hardware-bridge (gateway) die de seriële Modbus-communicatie van de SolarEdge SE6000 omvormer omzet naar een stabiel IP-netwerksignaal (Ethernet). De SE3500H heeft de Modbus-communicatie reeds ingebouwd.
SolarEdge Modbus (Multi-device) Integratie: de softwarematige koppeling binnen Home Assistant. Deze integratie praat via het netwerk met beide omvormers om realtime registers uit te lezen én de actieve vermogenslimieten van beide omvormers live aan te sturen.
Dynamische Cascade regeling
Waarom deze regeling?
Als de Zendure thuisbatterij bijna vol is (95% of meer), wordt deze geoptimaliseerd voor druppelladen en kan deze minder zonne-energie opslaan. Als er op dat moment in huis weinig stroom wordt verbruikt, vloeit alle overtollige zonne-energie terug het elektriciteitsnet op. Nu we te maken hebben met terugleverkosten, willen we dit overschot slim minimaliseren voor een echte nul-op-de-meter situatie. Om efficiënt om te gaan met onze teruglevering, gaan we beide SolarEdge omvormers dynamisch knijpen.
Wat doet deze regeling precies?
De automatisering controleert elke 2 minuten de status van het huis en de accu, en regelt de omvormers in een dynamische cascade-structuur. De basislogica is voor beide regelingen gelijk, maar de manier waarop de knijpstap wordt berekend verschilt:
- Bij de P1-regeling: het systeem berekent de procentuele knijpstap op basis van het gemeten P1-overschot en de maximale capaciteit van de omvormers. Dit is een effectieve schatting, die soms een extra regelcyclus nodig heeft om de nul-lijn te bereiken.
- Bij de Shelly-regeling: het systeem berekent de knijpstap op basis van het gemeten P1-overschot en de actuele opwekking die de Shelly's meten. Omdat de exacte productie bekend is, stuurt deze variant de omvormers bij wisselend bewolkt weer direct in één klap naar de juiste waarde.
🔋 Batterij-prioriteit & druppelladen: de omvormers draaien altijd op 100% vermogen zolang de Zendure-accu onder de 95% zit. Pas wanneer de accu de 95% of meer bereikt én er een overschot op het net ontstaat (> 0.2 kW), start de regeling met knijpen om ruimte te houden voor het accumanagement.
📉 Dynamisch knijpen in cascade: het systeem knijpt niet met vaste stappen, maar berekent realtime de benodigde stapgrootte (op basis van de gekozen P1- of Shelly-rekenmethode). Hierbij wordt een veiligheidsmarge van 200 Watt gehanteerd om te voorkomen dat er te scherp geknepen wordt.
1. Eerst wordt de SE6000 omvormer dynamisch teruggeregeld tot een veilige ondergrens van 10% (om te voorkomen dat de omvormer volledig offline gaat).
2. Pas als de SE6000 op zijn minimum van 10% staat en er nóg steeds stroom wordt geëxporteerd, begint de regeling de SE3500 dynamisch te knijpen richting 0%.
📈 Snel opschalen bij stroomvraag: zodra de energiebalans negatief wordt (stroom import van het net) óf de Zendure-accu onder de 95% zakt, wordt de productie direct weer met krachtige stappen van 25% opengezet. Dit gebeurt in omgekeerde volgorde: eerst wordt de SE3500 weer naar 100% gebracht, daarna volgt de SE6000.
🔄 Opstart-, modus- & veiligheidsreset: bij het handmatig inschakelen van de automatisering, een herstart van Home Assistant, of bij het wisselen tussen demo- en real-mode, worden alle limieten direct veilig naar 100% gereset voor een schone start. De Shelly-variant bevat daarnaast een ingebouwde 'anti-vastloop' beveiliging die de limieten bevriest als de omvormers ('s avonds) geen vermogen leveren, om wiskundige fouten (delen door nul) te voorkomen.
=> de YAML-code kunt u op de website van de auteur downloaden.
Uitleg van de gebruikte variabelen in de YAML-code
Om deze slimme nul-op-de-meter regelingen aan te sturen, maakt de automatisering gebruik van verschillende sensoren en schakelaars. Deze zijn onder te verdelen in algemene metingen, de nieuwe Shelly-sensoren, systeemschakelaars, echte omvormer-entiteiten en virtuele demo-entiteiten.
1. Algemene sensoren (metingen)
-
sensor.huidige_netto_energiebalans
=> Home Assistant DSMR smart meter integratie
De belangrijkste graadmeter van het systeem. Deze sensor maakt gebruik van de P1-data van de slimme meter om de balans tussen import en export te berekenen.
template:
- sensor:
- name: "Huidige netto energiebalans"
unique_id: huidige_netto_energiebalans
state: >-
{{ (states('sensor.electricity_meter_energieproductie') | float(0)) -
(states('sensor.electricity_meter_energieverbruik') | float(0)) }}
unit_of_measurement: "kW"
device_class: power
state_class: measurement
Een positieve waarde betekent stroom-export (overschot), een negatieve waarde betekent stroom-import (tekort voor het huis).
-
sensor.solarflow_2400_ac_electric_level
=> Home Assistant Zendure integratie
Geeft het actuele batterijpercentage (SoC) van de Zendure SolarFlow thuisbatterij weer. Het systeem gebruikt dit om vanaf ≥ 95% de druppel- en cascade-regeling te activeren.
2. Shelly Pro EM50 sensoren (exclusief voor de Shelly-regeling)
- sensor.shellypro_em50_se6000_vermogen: meet realtime het pure, actuele vermogen in Watt dat de SE6000 omvormer opwekt.
- sensor.shellypro_em50_se3500h_vermogen: meet realtime het pure, actuele vermogen in Watt dat de SE3500H omvormer opwekt.
- sensor.shellypro_em50_thuisbatterij_vermogen: meet het actuele vermogen van en naar de thuisbatterij (negatieve waarde is laden, positieve waarde is ontladen).
=> Home Assistant Shelly integratie
De actuele Watt-metingen van de omvormers worden in de Shelly-regeling gebruikt om de exacte procentuele knijpstap te berekenen, zonder dat het systeem hoeft te gokken op basis van de maximale capaciteit.
3. Systeemschakelaars & automatiseringen
-
input_boolean.solar_limiet_regeling_actief
input_boolean:
solar_limiet_regeling_actief:
name: "Limiet regeling mode: demo/actief"
icon: mdi:home-lightning-bolt
De hoofdschakelaar op het dashboard om te wisselen tussen simulatie en werkelijkheid. Staat deze schakelaar op on (real mode), dan sturen de automatiseringen de echte omvormers aan. Staat hij op off (demo mode), dan draait er een veilige virtuele simulatie op het dashboard.
-
automation.solar_cascade_p1_regeling & automation.solar_cascade_shelly_regeling
De twee core-automatiseringen. Zodra een van deze regelingen handmatig wordt ingeschakeld, triggert dit een opstart-reset die alle omvormerlimieten (en demo-sliders) direct veilig naar 100% terugzet voor een schone start.
4. Omvormer entiteiten - real mode
- number.se6000_i2_active_power_limit: de actieve vermogenslimiet van de SolarEdge SE6000. Dit is de eerste omvormer die geknepen wordt, tot een harde ondergrens van 10% om de omvormer online te houden.
- number.se3500_i1_active_power_limit: de actieve vermogenslimiet van de SolarEdge SE3500H. Deze sluit achteraan aan in de cascade en knijpt door richting 0% als de SE6000 al op zijn minimum staat.
- button.se6000_i2_commit_power_settings & button.se3500_i1_commit_power_settings: SolarEdge vereist dat vermogenslimieten na een wijziging expliciet via Modbus worden opgeslagen. Deze virtuele knoppen worden door de automatiseringen automatisch 'ingedrukt' om de nieuwe limieten direct definitief te activeren in de hardware.
=> Home Assistant SolarEdge Modbus Multi integratie
5. Virtuele Entiteiten - demo mode
-
input_number.demo_se6000_active_power_limit & input_number.demo_se3500_active_power_limit
Nagemaakte schuifbalken (sliders) die de limieten van de omvormers simuleren op het dashboard wanneer de demo mode actief is. Wanneer de real mode actief is, lopen deze sliders op de achtergrond automatisch synchroon mee met de echte omvormers, zodat het dashboard altijd de actuele status weerspiegelt.
input_number:
demo_se6000_active_power_limit:
name: "Solar demo SE6000 limiet regeling"
min: 0
max: 100
step: 1
unit_of_measurement: "%"
icon: mdi:speedometer
mode: slider
demo_se3500_active_power_limit:
name: "Solar demo SE3500H limiet regeling"
min: 0
max: 100
step: 1
unit_of_measurement: "%"
icon: mdi:speedometer
mode: slider
